Apreciação inicial da PPL no 2/III(1a) – Orçamento Geral do Estado para 2013 (Infra-Estruturas, Transportes e Comunicações)


Sekretaariu Estadu SEPFOPE hamutuk ho Dirasaun Nasional iha SEPFOPE halo Apreciasaun Inicila da PPL no 2/III - Orcamento Geral do Estado para 2013 iha Komisaun E. Sekretariu Estado SEPFOPE apresenta mos asesora Timor ona Nain 2 iha Komisaun E

Apresentadu husi Sua Excelencia Sr. Ilidio Ximenes da Costa, nudar Secretário de Estado para a Política da Formação Profissional e Emprego ( SEPFOPE ).


1.  Agradecimentu ba tempu nebe simu husi Parlamento Nacional, atu bele husi parte SEPFOPE nian, dirigidu diretamente husi Sr. Ilidio Ximenes da Costa, hato’o apreciasaun ne’be iha kona ba Orsamentu aprovadu hodi nune bele finansia plano 2013 SEPFOPE nian  ne’be submete ona.

2.      Introdusaun badak husi Sua Excelencia, Sr. Ilidio Ximenes da Costa kona ba Programa V Governo Constitucional, atu nune bele foti referensia husi programa ida ne’e hodi bele tutan mos ba plano ne’be SEPFOPE iha atu bele demonstra Politika saida mak SEPFOPE iha atu hatan ba programa V Governo nian.  Iha Programa V Governo nian, hatudu descritivamente oinsa mak V Governo nian programa bele aumenta kampu trabalhu ba ita nian povo Timor-Leste no ho dalan ida ne’e, Governo hein katak sei bele kria oportunidade servisu liu husi SEPFOPE, ne’be responsavel ba assunto ida ne’e. Hamenus desempregu liu husi formasaun profisional kualifikadu, atu nune bele kapasita ita nian jovem timoroan hodi bele hetan asesu ba merkadu trabalhu atu Nasional ka Internasional. Ida ne’e mak SEPFOPE nia objetivu principal ba tinan 2013.

3.    Wainhira remata Introdusaun sei mensiona mos plano no politika ne’be SEPFOPE iha atu hatan ba programa V Governo nian no mos sei fo’o justifikasaun breve maibe explisitu kona ba Orsamentu ne’be hetan aprovasaun ona atu finansia aktividade SEPFOPE nian ba tinan 2013. Tuir mai sei hato’o mos argumentu justifikativu kona ba apresiasaun Orsamentu ne’be hetan ba tinan 2013.

4.      Sei la haluha atu taka argumentu konstrutivu ba sesaun Apreciação do OGE para 2013 ho agradecimentu ba tempo ne’be hetan.



Díli 15 de Janeiro  de 2013,




Ilidio Ximenes da Costa
Secretário de Estado para a Política da Formação Profissional e Emprego



Introdusaun

Iha Programa do V Governo Constitucional, 2012-2017- hatudu katak iha kompromisu seriu ho Formasaun Profisional atu nune bele kapasita ita nian Jovem timoroan sira ho kualifikasaun ne’be valorizadu iha merkadu trabalhu atu nune bele fasilita sira nian asesu ba empregu ne’be iha.

Ita hotu hatene katak industria iha Timor-Leste ne’e ki’ik tebes, tan ida ne’e, ita  mos iha empresa internasional sira ne’be mai investe iha Rai Doben ida ne’e, atu bele tulun mos ba desenvolvimentu Nasaun nian liu husi kriasaun kampu trabalhu ne’be disponibiliza ba Povu Timor-Leste. Atu harmoniza relasaun internasional ho ita nian trabalhador sira, iha tinan 2012 SEPFOPE ho kordenasaun ho sindikatu sira no representante empregador sira, atu hato’o ba sidadaun Timor-Leste, regime juridiku foun ne’be aplika ba relasaun individual no relasaun koletiva ba servisu nian. Divulgasaun ba Lei do Trabalho foun ne’e, iha lian oin 4: Tetum, Portugues, Ingles no Bahasa Indonesia, ho objetivu atu hakbesik ita nia sidadaun Timor-Leste ba Justisa, fo’o mos conhesimentu kona ba sira nian direitu no dever atu nune bele kontribui mos ba procesu desenvolvimentu ba sociedade Timor-Leste no ba Konstrusaun Demokrasia nian.

Apresiasaun ba OGE

Fila hikas ba knar SEPFOPE nian ba tinan 2013, sei la lao do’ok husi buat ne’be mak SEPFOPE realiza ona tinan kotuk 2012, tamba SEPFOPE sei usa nian knar atu hatutan buat sira ne’be realiza ona iha pasadu no sei tulun nafatin kampu ba Formasaun Profisional nian, no mos sei tulun nafatin ba ideia geral kriasaun empregu ba ita nia povo Timor-Leste.

Orsamentu ne’be aprova  mai SEPFOPE nian aktividade ba tinan 2013, ho montante total USD $ 10.500.000,00., SEPFOPE sei usa politika nebe kriativu wainhira ita kulia kona ba kriasaun empregu. Iha SEPFOPE nian plano, liu husi Direcção Nacional de Emprego, iha Departamentu hanesan: Dep. Auto Emprego no Dep. Emprego Temporário no Dep. Emprego Exterior, sei kontinua mos ho projeitu PER (Projecto de Emprego Rural) ne’be sei kria empregu ba populasaun remoto atu bele hetan kualidade moris ne’be dignu. Kalkulasaun anual tinan kotuk nian, ho total Orsamentu USD $ 20.697.000,00. ba Projecto Emprego Rural 2012, hetan total benefisiariu 49.439 (Feto = 13.843 no mane= 35.580). Tipo projeitu sira mak hanesan: Manutensaun Estrada Rural, Reabilitasaun Estrada Rural, Loke Estrada Foun, Implementasaun Aspal Ec Core 21. Total Projeitu no Distansia: Manutensaun Estrada Rural: 75 projeitu (13 distrito), Reabilitasaun Estrada Rural: 79 projeitu (13 distrito), Loke Estrada Foun: 66 projeitu (13 distrito), Implementasaun aspal Eco Cure 21: 8 projeitu ho distansia 43km (Liquisa, Maliana, Manatuto, Covalima, no Viqueque).

Ba tinan ida ne’e sei iha especial atensaun mos ba kriatividade hodi loke kampu trabalhu, atu nune bele fo’o empregu ba ita nian povo nebe moris iha area remoto, nebe mos iha dificuldade ekonomiku atu hala’o sira nian aktividade kotidianu no atu sustenta sira nian necesidade basiku ba moris. Liu husi SEPFOPE nian politika sei kontinua ho PER, Auto-Emprego atu bele fo insentivu, husi Governo, ba ita nian Povo Timor-Leste ne’be hakarak loke sira nian negosiu ki’ik no hetan ajuda financial husi Governo, atu nune sira bele mos fo’o servisu ba maluk timoroan seluk. Baseia ba inisiativa ida ne’e, orsamentu ne’be aloka ho total USD $ 150.000,00 la kobre numero benefisiariu ne’be mak atu atinge, tan ida ne’e SEPFOPE mosu ho hanoin atu hametin liu tan relasaun interministerial ba area ne’be relevante atu nu’ne hamutuk bele hanoin solusaun nudar kria kampu servisu ba timoroan.

No mos, SEPFOPE sei loke dalan nafatin ba maluk jovem timoroan ne’be interesadu tebes atu ba servisu iha Rai liur, hanesan Korea do Sul no Australia. Agora dadauk ita iha trabalhador iha Korea do Sul ho total 1.114 iha area hanesan: Pescas total 594, Fabrica total 398, Agricultura total 122. Iha Australia agora dadauk, ita iha trabalhador total 12 ema.

Ho orsamentu ne’be iha ba tinan 2013, husi SEPFOPE nia parte sei hala’o aktividade hirak ne’e ho responsabilidade, atu nune bele hamenus numeru desempregu, no mos, sei kria hamutuk ho ministeriu relevante kampu servisu ba timoroan. La haluha mos, atu reforsa liu tan knar ne’be SEPFOPE hetan, atu habelar liu tan kompromisu ne’be V Governo iha ho Formasaun Profisional, ne’be ezekuta liu husi Secretaria do Estado para a Política da Formação Profissional e Emprego, ne’be garante ba 2013 nian laran atu fo’o formasaun profisional ba, aproximadamente, total ema nain 2.500 iha area formasaun oin-oin ne’be koresponde ba nesecidade industria nian.

Nudar Secretaria de Estado para a Política da Formação Profissional e Emprego ou SEPFOPE responsavel ba Formasaun Profisional iha Timor-Leste, ne’be hari’i ona INDMO, Instituto Nacional do Desenvolvimento de Mão-de-Obra, hodi garante kualidade iha formasaun profisional. Ho tempo ne’be iha ohin loron, SEPFOPE hakarak hato’o mos apresiasaun, kona ba zero/nulo orsamentu ne’be tatoli iha FDCH, kodigu 810, Experiência Serviço Industria Interior, ne’be la iha atu hala’o kompromisu kona ba Programa Nacional de Estágios, ne’be mensiona  iha Programa V Governo Constitucional ho objetivu, hodi haklean liu tan graduadu sira nia konhesimentu no experiensia teoriku ka pratiku. No mos, ho estagiu, bele permite sira atu hahu introdusaun ba formasaun pratiku iha industria Timor-Leste, no wainhira hala’o estagiu sira bele mos iha ona konhesimentu aprofundadu kona ba industria nian hakarak lolos. Estagiu ne’e importante tebes atu fo’o tempo ba ita nian graduadu sira hodi hakbesik a’an ba industria no atu hetan experiensia ne’be diak ho kualidade atu nune wainhira sira remata estagiu, automatikamente, empresa ne’be fo’o vaga ba estagiu bele kaer sira nafatin iha servisu ne’e, sai nudar trabalhador ona, se lae, bele mos iha empresa seluk ne’be iha interese atu hili ema ba area relevante industria nian. Ideia principal estagiu ne’e, atu kapasita liu tan ita nian jovem timoroan sira wainhira remata formasaun, atu aumenta liu tan sira nia konhesimentu pratiku no teknologiku ne’be industria nacional husu. No mos, ho procesu ida ne’e, husi Governo bele hamenus mos keixa sira ne’be dala barak mai husi empregador/empresariu sira kona ba kualidade no disciplina servisu ne’be jovem timoroan tenki aumenta ba futuru servisu ne’be diak, responsavel no harmoniozu entre trabalhador ho empregador. No mos, ho ideia ida ne’e hanesan dalan ida atu hamenus trabalhador estrageiru iha Timor-Leste, se karik, ita nia trabalhador nasional mos kapasitadu ona no ho kualidade atu bele prense vaga servisu ne’be iha rai laran.

SEPFOPE hakarak mos hato’o apresiasaun kona ba fundo Apoio ao Centro de Formação, ne’be la kobre atu suporta sentru formasaun hira mak registadu no akreditadu ona iha teritoriu Timor-Leste, no mos, sidauk totaliza tan ho sentru formasaun balu ne’be registadu deit, sira mos preve fundo husi SEPFOPE atu sustenta sira nian aktividade iha sentru formasaun ba tinan 2013. Iha mos sentru formasaun ne’be sidauk registadu maibe hein mos apoio finanseiru husi Governo.  Total sentru formasaun registadu no akreditadu agora dadauk mak hanesan 17, no sentru formasaun ne’be registadu mak total 27 ne’be hein mos apoio finanseiru husi Governo liu husi SEPFOPE. Iha tinan kotuk 2012, SEPFOPE liu husi Direcção Nacional de Formação Profissional (DNAFOP), fo’o apoio finanseiru ba sentru sira ho total 47 sentru formasaun iha Timor-Leste. Tan ida ne’e, husi programa Apoio ao Centro de Formação iha tinan kotuk 2012, total benefisiariu hamutuk 3.625 : Feto – 1.868 no Mane - 1.765.  

Atu hala’o aktividade hirak ne’e ho diak, atu liga ba Formasaun Profisional ka Empregu nian, SEPFOPE mos iha Diresaun Nasional ida kona ba Inspecção do Trabalho, ne’be tau matan ba kondisaun servisu trabalhador timoroan nian iha industria lokal, atu nune bele garante katak sira hetan trabalho ne’be dignu hanesan mos ho sira nian kondisaun servisu fatin. Iha diresaun ida ne’e, knar ida mos mak hanesan tau matan ba trabalhador estrangeiru sira ne’be mai servisu iha Timor-Leste, liu-liu hare ba sira nian visto trabalho atu nune obriga sira mos atu kumpre lei ne’be iha no vigora dadauk ona iha teritorio Timor-Leste. Iha mos inisiativa husi SEPFOPE atu prevene trabalho infantil liu husi kriasaun Lei ba Kombate Trabalho Infantil.

Konklusaun

Nudar agente implementador ba programa Formasaun Profisional no kriasaun empregu ba Povo Timor-Leste, SEPFOPE, Secretaria do Estado para a Política da Formação Profissional e Emprego, hakarak hatudu ba Povo Timor-Leste kompromisu ne’be iha, atu nune hamutuk ho plano anual existente no aprovadu ona husi Parlamento Nacional, sei konsentra tinan 2013 ba Formasaun Profisional, no mos, sei hamosu nafatin  ideia ne’be foun no kriativu atu kria kampu trabalhu iha Rai Doben ne’e, nune ho objetivu ida ne’e, sei atende mos ba necesidade industria nian hanesan fo’o formasaun ba participante timoroan ho kualidade no efikasia atu bele hetan sustentabilidade moris ne’be dignu iha futuru.

Atu konklui discurso ida ne’e, uluk nanain hodi SEPFOPE nian naran, la hahula hakarak hato’o obrigado wain ba tempo ne’be disponibiliza ba loron ohin iha sesaun Apreciação do OGE para 2013.
SEPFOPE hein katak, ho apresiasaun ne’be hato’o, bele hetan konsiderasaun no atensaun husi Parlamento Nacional, atu tetu aktividade sira, no inisiativa ne’be SEPFOPE iha, ho Orsamentu ne’be disponibiliza dadauk ona ba tinan 2013.
Ba dala ikus, hakarak reforsa tan agradesimentu profundu ba tempu ohin, iha loron 15 Janeiru 2013.

Díli, 15 de Janeiro de 2013,


Ilidio Ximenes da Costa
Secretário do Estado para a Política da Formação Profissional e Emprego




Pertemuan antar Kementerian membahasa Rehabilitasi Bandara Dili

Pertemuan antar Kementrian membahas Proposal dari Kementerian Transportasi dan Komunikas dengan Kementerian Keuangan tentang “Private Public Partnership (PPP)” yang mendapat dukungan dari Bank Dunia melalui consultant International Finance Corporation (IFC). Dalam pertemuan pembahasan Rehabilitasi Bandara Dili ini melibatkan beberapa Menteri dan Sekretaris Negara antara lain Menteri  Transportasi dan Komunikasi, Menteri Minyak dan Gas Bumi, Menteri Keuangan, Menteri Pekerjaan Umum, Menteri Pariwisata, Sekretaris Negara SEPFOPE, Sekretaris Negara Sektor Swasta dan Sekretaris Negara Pertanahan Nasional yang berlangsung di gedung pertemuan Kementrian Transportasi dan Komunikasi, Dili, Jumat (01/2).

Pertemuan antar Kementrian membahas Proposal dari Kementerian Transportasi dan Komunikas dengan Kementerian Keuangan tentang “Private Public Partnership (PPP)” yang mendapat dukungan dari Bank Dunia melalui consultant International Finance Corporation (IFC). Dalam pertemuan pembahasan Rehabilitasi Bandara Dili ini melibatkan beberapa Menteri dan Sekretaris Negara antara lain Menteri  Transportasi dan Komunikasi, Menteri Minyak dan Gas Bumi, Menteri Keuangan, Menteri Pekerjaan Umum, Menteri Pariwisata, Sekretaris Negara SEPFOPE, Sekretaris Negara Sektor Swasta dan Sekretaris Negara Pertanahan Nasional yang berlangsung di gedung pertemuan Kementrian Transportasi dan Komunikasi, Dili, Jumat (01/2).

SEPFOPE Kria Treinamentu Leadership

Ilidio Ximenes da Costa
Díli - Sekretário Estadu Poítika Formasaun Profesionál no Empregu (SEPFOPE) Kria sistema kadi Kakutak (Leadersip training) ba nia Direitores, Xefi Departementu no Funsionáriu sira hodi bele dumina sira nia area servicu.

“Objetivu ida ne’e atu hahu halo preperasun ba Direitor, Xefi Departementu atu bele domina sira nia area ida-idak, no halo mos Leadersip training (Public Speaking) atu bele koalia diak liu iha oin,” hateten Sekretariu Estadu Poítika Formasaun Profesionál no Empregu (SEPFOPE), Ilidio Ximenes da Costa iha Edifísio Caicoli-Dili,Sesta (01/02).

Nia hateten aktividade ne’e halao tanba Direitor,xefi departementu no Funsionáriu sira laos mai servicu deit maibe tenki utilija meius ida ne’e atu hasae sira nia koñesementu diak liu tan iha sir nia diresaun.

“ Laos mai  service deit mais ita utilija sistema ida ne’e atu kada, loron sesta hodi diskusaun para loke sira nia hanoin ne’e luan liu tan,” Ilidio dehan.

Tuir nia tamba durante diskusaun ne’ebé halao iha Sekretariadu ne’e, Director sira maka dumina liu maibé ba Xefi Derpartementu rasik ladun.tamba ne’e liu husi sistema kadi kakutak par abele haklean liu servicu xefi departementu no Funsionáriu sira.

“Agora se-se deit bele tuir ami sei hahu husi Direitor no Xefi Departementu, atu di’ak liu tan ami sei involve media atu bele mai hare saida maka akontese iha SEPFOPE,” Ilidio esplika.

Nia haktuir, hari’i sistema kadi kakutak ne’e atu inrequesa, hariku hanoin, matenek hodi dezenvolve kapasidade ema ida-idak nian iha kada Diresaun. Timor Post

ANUNCIO TESTE LIAN KOREA ( EPS – TOPIK )


           
 Tuir MOU nebe halo tiha ona entre Secretaria de Estado Politica da Formação Professional e Emprego Timor Leste (SEPFOPE) ho Ministerio de Emprego e Trabalho husi República Korea (Ministery of Employment and Labor) MOEL konduta Teste Lian Korea dala nen (VI),  Katak Trabalhadores sira nebe mak hakarak ba servisu iha Korea du Sul  tenki liu husi Sistema Lisenca Servisu (Employment Permit System) EPS passa husi Teste Lian Korea (Employment Permit System- Test Of Proficence In Korea-EPS-TOPIK) nebe mak sei implementa ho Divizaun Rekursu Humanu Korea. (Human Resource Development) HRD – Korea autoriza husi Ministerio Emprego e Trabalho – Korea MOEL, Aplikantes hirak nebe  liu/passa husi Teste Lian Korea bele hatama sira nia aplikasaun servisu hodi hetan servisu iha Korea tuir Sistema Lisensa Servisu-Korea (EPS – Korea).


04 Fevereiru 2013
Supervisiona Husi: Ministerio Emprego e Trabalho husi Republika Korea
Implementa Husi: Servisu Dezenvolvimento Rekursu Humanu husi Korea
Koopera Husi: Secretaria de Estado Politica da Formação Professional e Emprego (SEPFOPE)  no Emprego Rai Liur (Overseas Employment Office-OEO)  husi Timor Leste

  1. Data Teste : Dumingu,  17 de Marsu de 2013,
Horas 10 : 30 ~ 11 : 40 (Sesaun I ), 15 : 00 ~ 16 : 10 (Sesaun II )

v  Aplikantes tenki mai iha tur fatin tuir oras nebe designadu (Horas 09 : 00 dader ba Sesaun I, no Horas 14 : 00 loraik ba Sesaun II)

  1. Tipu Industria: Fabrika no Peskas
v  Aplikantes Teste Lian Korea fase (6) bele  hili tipu ida husi industria ‘Fabrika’ ou ‘Peskas’. La bele hili tipu industria seluk no industria nebe hili ona labele truka fali iha prosesu tuir mai.

  1. Numeru nebe maka Persija atu passa
Industria
Numeru Ema nebe Passa
Sasukat /Standar atu Passa
Total

3,500
Numeru nebe mak atu liu tuir industria sei halo selesaun baseia ba resultadu teste (hahu husi pontus/skor nebe boot).
Hanesan sira nebe mak hetan pontus liu husi 80 (total pontus : 200 pontus)
Fabrika

2,000
Peskas

 1,500

v  Numeru ema sira nebe mak atu passa sei bele truka wainhira mudansa ruma tuir quota industria ida-idak no nesesidade serbisu nian, no seluk tan.
  1. Implementa Teste Skill
- Ba Aplikantes nebe passa bele tuir teste skill adisional individu hili. Horario detailhu sei anuncio hamutuk resultadu Teste Lian Korea.
v  Ba personal nebe mak hetan redultadu superior iha teste skill hetan rekomendasaun ba Impresario Korea.

  1.  Kualifikasaun/ Kategoria
a.       Kandidatu ho tinan 18 to’o 39
(Ema nebe moris entre data 18 Marsu 1973 ate 17 Marsu 1995)
b.      Ema nebe mak la hetan kastigu ou sentensa kastigu ;
c.       Ema nebe laiha lista kona ba hetan ordem deportasaun husi Korea
d.      Ema nebe la hetan bandu atu sai husi nia nasaun rasik (Timor Leste).

  1. Kriterius Rejistu:
a.       Periudu Rejistu : 11 Fevereiru  ate 14 Febereiru 2013 (Loron 4)
               Oras Rejistu : 09 : 00 ~ 17 : 00
b.      Fatin Rejistu : Ex. Unimar (Overseas Employment Training Centre) OETC
c.       Metodu Rejistu : Individual (Aplikantes sira mai rasik iha fatin rejistu)
d.      Dokumentus nebe persija
v  Formulariu aplikasaun (Distribui iha fatin registrasaun husi OEO);
·         Numeru Aplikasaun hakerek kedas ona iha kada formulariu aplikasaun, aplikante ida sei hetan formulariu 1 (ida) hodi hatama. Karik priense formulariu ne’e iha sala ruma bele uja Tip Ex hodi hadia no hatama iha fatin rejistu ;
v  Lori foto copia kartaun Identidade ou Passaporte
·   Foto copia Kartaun ou passaporte sei anexa ou taka iha formulariu aplikasaun
·   Kartaun ou Passaporte nebe taka hakerekk ho inglesh especialy naran
v  Foto koloridu bekgraund Mutin tahan 2 medida 3.5 X 4.5 cm (nebe hasai fulan 6 mai oin)
v  Lori Kartaun Evidencia (Hodi bele registo numeru kartaun evidencia)
v  Sei hetan recibo osan teste nian
e.       Osan Rejistu  (Bele check iha Reprezentante HRD Korea iha Dili)
         - Osan Rejistu : $ 24 (vinte quatro dolares Americano)
                  - Metodu Pagamento : Sei selu iha fatin registu.

v  Sekarik iha aplikante ruma ho razaun balun hakarak kansela fali ninia rejistu durante periudu rejistu sei lao, maka nia sei bele hetan fali osan rejistu, (Maibe wainhira kansela tiha ona, maka re-aplikasaun sei la permiti);


5. Fatin Teste no Horas Teste

   Fatin Teste no Data teste ba kada aplikante sei anuncio iha data 11 Marsu 2013 iha kuadro Avisu Emprego no OETC (Ex. Unimar)

6. Anunsiamentu Rezultado Teste
a.       Data Anunsiu : 26 Marsu 2013
b.      Metode Anunsiumentu :
- Quadro Avisu Centro de Emprego no OETC-Ex Unimar;
                                    - Website SEFOPE (www.sepfope.com);
                                    - Employment Permit System (http://www.hrdkorea.or.kr)
                                    - Website of EPS – TOPIK (http://epstopik.hrdkorea.or.kr)
c. Periodu Validasaun/prazu ba Skor Teste (ba sira nebe Passa) : 26 Marsu 2013 ate 25 Marsu 2015 (Ba tinan 2 hahu husi data fo sai resultado teste nian).
                        d. Metodu Individu anunsiu skore teste nian
                            - Homepage Internet EPS Republica Korea (www.eps.go.kr)

7.      Sumario Teste
Estrutura
Perguntas
Numeru
Perguntas
Total
Valor/Skor
Durasaun
Tempo

Le’e


25 item

100

40 Minutu



Rona


25 item

100

30 Minutu

Total

50 item

200

70 Minutu


v  Teste Lian Koreia (EPS–TOPIK), iha pergunta ho resposta nebe hili (pilihan ganda).
v  Laiha rekreu wainhira troka materia teste (husi Le’e ba Rona)

8.      Preparasaun Documentus lori iha Loron Teste
v  Kartaun Teste (nebe fahe iha loron registrasaun)
v  Kartaun Identidade (eleitoral) ou Passaporte
·          Aplikantes hotu tenke lori Passaporte ou Kartaun Identidade nebe mak hanesan ho iha formulariu aplikasaun iha momento halo registrasaun.
·          La premite atu tuir Teste wainhira la lori Passaporte ou Kartaun Identidade (Eleitoral).
·          Lapijeira metan atu bele halo resposta ba iha papel resposta nian
§  Hanesan mentiona iha leten, marka iha papel resposta  nian wainhira uja lapis nee sei konsidera hanesan invalido (hanesan papel resposta nebe invalido ou lalos).
§  Papel Resposta 1 (ida) sei fahe ba aplikante 1 (ida) no la permite atu halo koreksaun. Wainhira uja tipe-x atu halo koreksaun ba iha papel resposta sei konsidera hanesan invalido.

9.      Informasaun Seluk
a.       Aplikantes sira sei la autoriza atu lori sasan hirak nebe bele uja hodi foti subar/nyontek resposta iha tes nia laran, hanesan Telemovel, MP3 Player, PDA, Disionariu Electronika, kaseti Player no seluk tan, sekuandu aplikantes sira lori sasan hirak nee ba fatin teste sei konsedera naok/nyontek;
b.      Wainhira hetan aplikantes nebe mak koko atu bosok (nyontek) sei labele atu tuir teste durante tinan 2 (rua).
c.       Se iha diferensia ba aitem ruma (hanesan naran, data moris no gender) aplikante nian nebe hakerek iha pasaporte ou kartaun Identidade sekarik la-hanesan ho formulario aplikasaun maka aplikante nee sei labele ba Korea tanba sei fo dificuldade ba registrasaun iha EPS Job Seekers (Base de dadus ema buka servisu).


d.      Para iha improvimentu/domina Lian Korea, perguntas hotu sei foti husi perguntas fechada/taka basea husi standartu texto livru ba EPS-TOPIK.

v  Liu/passa Lian Korea (EPS-TOPIK) seidauk garantia atu serbisu iha Korea, maibe bele hetan oportunidade ba iha aplikasaun serbisu.
v  La permite atu tama Korea wainhira aplikante sira la passa iha izame medico no iha rekor hela illegal iha Korea, sira nee sei la ilijibel atu selesiona
 

v  Tuir akordu nebe iha, liu husi asina memorandum (MOU) entre Secretaria de Estado Politica da Formação Professional e Emprego Timor Leste ho Ministerio Emprego e Trabalho Republika Korea, hata’an katak SEPFOPE liu husi Emprego Rai Liur (OEO)  maka iha direitu legal hodi haruka trabalhador Timor Leste ba serbisu iha Korea du Sul.
v  Aplikantes sira mak liu Teste Lian Korea (EPS-TOPIK) no rejista ona iha Data Base Unidade Serbisu Rai Liur (OEO) maka sei bele hetan oportunidade kontratu servisu husi patraun sira iha Korea.
v  Kuandu iha seitor privadu balun mak involve haruka trabalhadores, sei hetan kastigo tuir lei basea ba sira nia hahalok.
v  Kustu $ 24 USD (Hanesan montante Moeda lokal) ba aplikantes sira nebe tuir Teste Lian Korea (EPS-TOPIK) katak montante osan agora nee anuncio oficialmente hanesan kustu haruka husi Emprego Rai Liur (OEO) durante peridu registrasaun formulario aplikasaun sei kustu ita boot sira tama Korea Tuir Sistema Lisenca Servisu (EPS). Ho nune sei laiha tan agencia seluk nebe halao prosesu servisu EPS maibe OEO deit. Ho rajaun nee aplikantes hotu tenki hatene factus nee no proteje imi nian para labele lakon buat ruma ou hetan bosok husi agencia ilegal seluk. Rekomendasaun proposta relasionadu ou Emprego iha Korea liu husi EPS.   

Lokasi peternakan di Desa Ranbor, Manatuto

Kedatangan Sekretaris Negara SEPFOPE Ilidio Ximenes di tempat peternakan milik Uskup di Desa Ranbor, Manatuto, Rabu (30/1). Kedatangan kali ini atas undangan Uskup Baucau Don Basilio do Nasimento untuk melihat langsung lokasi peternakan yang akan di jadikan tempat pengembangan bisnis, lapangan kerja dan pembangunan.

Lokasi peternakan di Desa Ranbor, Manatuto yang akan di jadikan tempat pengembangan bisnis, lapangan kerja dan pembangunan. Uskup Baucau Don Basilio do Nascimento mengundang Sekretaris Negara Ilidio Ximenes berharap agar SEPFOPE bekerja sama untuk proses pelaksanaan melalui pelatihan Sumber Daya Manusia dan Pengembangan lokasi.

Kedatangan Sekretaris Negara SEPFOPE Ilidio Ximenes di tempat peternakan milik Uskup di Desa Ranbor, Manatuto, Rabu (30/1). Kedatangan kali ini atas undangan Uskup Baucau Don Basilio do Nasimento untuk melihat langsung lokasi peternakan yang akan di jadikan tempat pengembangan bisnis, lapangan kerja dan pembangunan.

Rapat Sekretaris Negara dengan Staff Regional Baucau


Rapat Sekretaris Negara Ilidio Ximenes da Costa dengan Staff Regional SEPFOPE dan Bupati District Baucau. Dalam kesempatan ini Sekretaris Negara Ilidio Ximenes da Costa membahas Evaluasi Kerja para Staff di lapangan di wilayah Baucau. Rabu (30/1)

Bispu Dioseze Baukau Konvida SEPFOPE

Amu Bispu Dioseze Baukau, Don Basilio do Nascimento hatudu hela fatin produsaun fatuk natural iha Ditritu Baukau ba Sekretariu Estadu Politika Formasaun no Empregu (SEPFOPE), Ilidio Ximenes, Kuarta (30/1). 

 Amu Bispu Dioseze Baukau, Don Basilio do Nascimento konvida Sekretariu Estadu Politika Formasaun no Empregu (SEPFOPE), Ilidio Ximenes hodi haree fatin karpitaria ne'ebe organiza husi Dioseze Baukau. Vizita ne'e, Amu Bispu husu atu estabele kooperasaun ho SEPFOPE hodi dezenvolve setor karpitaria, Kuarta (30/1). 

Amu Bispu Dioseze Baukau, Don Basilio do Nascimento hatudu hela rezultadu uma husi produsaun fatuk natural ne'ebe harii iha pouzada Baukau ba Sekretariu Estadu Politika Formasaun no Empregu (SEPFOPE), Ilidio Ximenes, Kuarta (30/1).  

  Amu Bispu Dioseze Baukau, Don Basilio do Nascimento konvida Sekretariu Estadu Politika Formasaun no Empregu (SEPFOPE), Ilidio Ximenes hodi haree fatin karpitaria ne'ebe organiza husi Dioseze Baukau. Vizita ne'e, Amu Bispu husu atu estabele kooperasaun ho SEPFOPE hodi dezenvolve setor karpitaria, Kuarta (30/1). 

 Amu Bispu Dioseze Baukau, Don Basilio do Nascimento konvida Sekretariu Estadu Politika Formasaun no Empregu (SEPFOPE), Ilidio Ximenes hodi haree fatin karpitaria ne'ebe organiza husi Dioseze Baukau. Vizita ne'e, Amu Bispu husu atu estabele kooperasaun ho SEPFOPE hodi dezenvolve setor karpitaria, Kuarta (30/1).

Sekretariu Estadu Politika Formasaun no Empregu (SEPFOPE), Ilidio Ximenes ho ekipa husi SEPFOPE Direktor DNE Paul Alves ho Direktor INDMO Isabel Delima han meudia nebe overese husi Bispu Dioses Baukau, Don Basilio do Nacimento iha Pousada Baukau, Kuarta, (30/01).

Comissão E Parlamento Nasional visita iha SEPFOPE


Membru Parlametu Nasionál (PN) Komisaun E vizita edifísiu SEPFOPE hodi haree diretamente kondisaun servisu SEPFOPE. Iha vizita ne’e, Membru PN kestiona makaas kondisaun edifisiu SEPFOPE tanba ladun premite atu hala’o servisu. Vizita ne’e, simu husi Diretór Jerál SEPFOPE, Diretór Nasionál Relasaun de Traballu, Diretór IGT, Asesór no Funsináriu SEPFOPE.

SEPFOPE sei loke Centro Treinamento Oil and Gas

Assessor Mina ho Gas Sonio Sarmento da Silva halo apresentasaun iha visita Vice Ministru Transporte ho Komunikasaun Flavio Cardoso NevesSentru Nasional Empregu ho Formasaun Profisional (CNEFP) Tibar koalia kona ba Plano atu loke Sentru Trenamentu Mina ho Gas iha Suai

Visita Vice Ministrio Transporte e Comunicacoes iha Sentro Formasaun Emprego Tibar ho objectivo atu hare diak liu tan formasaun maritima ba alin sira hamutuk 17 pessoal nebe komposto husi mane 15 no feto 2 e iha visita neé Vice ministro akompha husi Director Porto Dili.

TIBAR - Assesór Nasionál Oil & Gas SEPFOPE, Sonio Sarmento da Silva, sentru formasaun ne’ebé maka atu loke iha Suai ne’e la’os iha SEPFOPE deit maibé iha Ministériu Petroleu, Ministériu Agrikultura, Turismo no Edukasaun.

“Agora ne’e konseptu hela tanba atu kumprimenta deit planu Ministériu Petroleu ninian ne’ebé maka hala’o iha Costa Sul kona ba dezenvolvimentu Tasi Mane, “nia dehan ba jornalista sira iha Tibar, Terça (29/1).
Nia hatutan, programa Tasi Mane ou Oil & Gas ninian ne’e sira bolu programa insentive Timorense ekonomia ba tulang punggung ekonomia ba nasaun ida ne’e.

Katak aban bainrua Oil &Gas sei la ejiste tan ona entaun tenki halo liña koordenasaun la’os deit iha Oil & Gas maibé iha seitor sira seluk hanesan Agrikultura, Turismo no Ministériu Edukasaun.
Tanba ne’e maka SEPFOPE sei loke sentru formasaun ba treinamentu ne’ebé maka bele garante másimu Timor-Oan sira iha ne’ebá. Sentru ne’e sei bolu Sentru Integradu Multi Progress Politeknik.

Husi sentru treinamentu ne’e maka SEPFOPE sei toma konta deit ba level 1 to’o 4 ne’ebé maka bolu vocational training, no iha Ministériu Edukasaun maka toma konta ba level 5 nian ne’ebé kompletu ho diploma.

Tanba ne’e SEPFOPE mós komesa la’o ona atu identifika fatin para bele loke sentru treinamentu hodi kompleta programa Oil & Gas ne’ebé maka la’o ona.
“Ami konvida maluk sira husi Oil & Gas tuir standar hodi halo sasukat ba Oil & Gas ne’e atu identifika fatin ne’ebé maka sai potensial ba iha prosesu tranjisaun treinamentu ne’ebé mak sira atu halo.

Tanba ne’e atu loke buat ruma iha Suai tenki hare’e uluk lai iha Sentru Tibar, Comoro no CNAI Becora hodi identifika hodi prepara ema 2500 ba projeitu Costa Súl nian. TIMOR POST


Inagurasaun fatin Turismu " Knua Hakmatek" iha Suco Maubessi

Visaun ida, Misaun ida, Asaun ida, Asaun ba Desenvolvimentu.

Seremonia simu buah ho malus Administrador Sub-Distritu Maubisse Luis Casimiro Lopes, Secretariu Estadu SEPFOPE Ilidio Ximenes, Secretaria Estadu Arte e Cultura Isabel Ximenes ho Sekretariu Estadu Cooperativa Nino Pereira husi lia nain Teli Toku iha inagurasaun Knuak Hakmatek iha Maubisse (29/01) nebe mak hala'o husi NGO Haburas no hetan supporta husi Uniao Europea.

Seremonia simu buah ho malus Administrador Sub-Distritu Maubisse Luis Casimiro Lopes, Secretariu Estadu SEPFOPE Ilidio Ximenes, Secretaria Estadu Arte e Cultura Isabel Ximenes ho Sekretariu Estadu Cooperativa Nino Pereira husi lia nain Teli Toku iha inagurasaun Knuak Hakmatek iha Maubisse (29/01) nebe mak hala'o husi NGO Haburas no hetan supporta husi Uniao Europea.

Cerimonia koa pita ba Inagurasaun fatin Turismu " Knua Hakmatek" iha Suco Maubessi, Aldea Lekitehi, Sub-Distritu Maubessi, Distritu Ainaro, Tersa Feira 29 Janeiro 2013. Husi karuk ba los Sekretariu Estadu Arte Cultura Isabel Ximenes, Secretariu Estadu SEPFOPE Ilidio da Costa Ximenes, Directur Haburas Deometru de Carvalho no Secretariu Estadu Industria e Cooperativa Nino Pereira.

Inagurasaun fatin Turismu " Knua Hakmatek" iha Suco Maubessi, Aldea Lekitehi, Sub-Distritu Maubessi, Distritu Ainaro, Tersa Feira 29 Janeiro 2013.

Discursu Secretariu Estadu iha Inagurasaun fatin Turismu " Knua Hakmatek" iha Suco Maubessi, Aldea Lekitehi, Sub-Distritu Maubessi, Distritu Ainaro, Tersa Feira 29 Janeiro 2013.
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...